Oświetlenie miejsca pracy ma podstawowe znaczenie nie tylko dla naszego bezpieczeństwa, ale także wydajności i precyzji wykonywanych zadań. Ciemne otoczenie zwiększa ryzyko wypadków. Zbyt późno dostrzegamy potencjalne zagrożenia, wolniej na nie reagujemy, co może prowadzić do potknięć, poślizgów, upadków, uderzeń. Ryzyko rzecz jasna wzrasta, gdy nasza działalność związana jest z użyciem specjalistycznych maszyn, jednak lokalizacja i rodzaj aktywności nie mają znaczenia. Do niebezpiecznych zdarzeń dochodzi w biurach, sklepach, w magazynach, w fabrykach, a dotyczą one i pracowników umysłowych, i fizycznych. Mogą się skończyć drobnym siniakiem czy guzem na głowie, jednak często prowadzą do złamań, urazów wewnętrznych, porażeń prądem. Ale niedostateczne oświetlenie stanowiska pracy to również osłabienie koncentracji, złe samopoczucie, bóle głowy, zmęczenie wzroku, co przekłada się na naszą aktywność i efektywność. Okna, w tym dachowe, lufciki, ilość lamp i ich rodzaj, kat padania światła, a przede wszystkim jego natężenie – wszystko ma znaczenie, o czym mówimy m.in. na stronie Abanet.pl „Ilość lumenów na m2”.

Oświetlenie w miejscu pracy BHP

Co znaczy oświetlenie BHP? Oświetlenie na stanowisku pracy regulują między innymi normy bezpieczeństwa i higieny pracy zawarte w rozporządzeniach i innych aktach prawnych Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Określają one minimalną ilość światła i inne parametry z nim związane dla różnych pomieszczeń, w tym ciągów komunikacyjnych czy dróg ewakuacyjnych, oraz w zależności od wykonywanych zadań. Uregulowania mówią o natężeniu, kierunku padania światła (nie może ono powodować odblasków bądź oślepiania pracownika), ale też nakładają obowiązek zapewnienia oświetlenia awaryjnego, które zostanie włączone automatycznie w przypadku braku zasilania, co zwiększa poczucie bezpieczeństwa. Zgodnie z Kodeksem Pracy przestrzeganie tych przepisów jest obowiązkiem przedsiębiorcy.

Normy oświetlenia na stanowisku pracy

Oświetlenie stanowiska pracy norma PN-EN 12464-1: 2012 „Światło i oświetlenie – Oświetlenie miejsc pracy” – to kluczowy dokument techniczny, który precyzuje wymagania z uwzględnieniem branż oraz rodzajów pomieszczeń, w jakich przebywamy. Celem tych przepisów jest zapewnienie odpowiednich warunków, które wpływają na zdrowie, bezpieczeństwo i produktywność. Norma oświetlenia na stanowisku pracy PN-EN 12464-1 określa wytyczne dla rozjaśnienia całych budynków oraz szczegółowe oczekiwania związane z poszczególnymi stanowiskami. Obejmuje wszystkie lokalizacje: biura, szkoły, szpitale, hale produkcyjne, sklepy, hotele oraz inne budynki użyteczności publicznej i komercyjne. Normy oświetlenia na stanowiskach pracy uściślają następujące parametry:

- natężenie światła – minimalne dla różnych pomieszczeń i miejsc pracy,

- jednorodność oświetlenia – brak równomiernego światła w całym pomieszczeniu i na poszczególnych stanowiskach prowadzi do nadmiernego zmęczenia wzroku, co wpływa na komfort i wydajność,

- kierunek i rozkład światła – powinno być rozproszone w sposób minimalizujący olśnienia i tworzenia cieni. Również zbyt jasne oświetlenie może spowodować problemy, jeśli pracownicy są oślepiani przez nieodpowiednie lub źle skierowane źródła światła.

- olśnienie – regulacje ujmują jego maksymalną dopuszczalną wartość. Powstawanie olśnienia może być powodowane przez zbyt jasne źródła światła lub niewłaściwe rozmieszczenie lamp,

 - temperaturę barwową – w zależności od charakteru czynności zaleca się inną temperaturę barwową, od ciepłej po chłodniejszą, wpływającą na koncentrację,

- współczynnik oddawania barw CRI - prawidłowe oświetlenie stanowiska pracy, przy którym mamy „styczność” z kolorem, np. sklep z odzieżą, piekarnia, kuchnia, wymaga, by wskaźnik ten był jak najwyższy (CRI 100 oznacza, że oglądane przedmioty mają kolory dokładnie takie, jak widziane w świetle słonecznym).

Od czego zależy natężenie oświetlenia na stanowisku pracy

Zgodnie z przepisami pomieszczenia powinny być oświetlone światłem dziennym (naturalnym), sztucznym oraz połączeniem obu rodzajów. Dzieli się ono na ogólne, równomiernie rozjaśniające całą przestrzeń, oraz miejscowe – dopasowane do konkretnych stanowisk i zadań. Jednym z najważniejszych parametrów oświetlenia jest natężenie. Jasność ma zasadniczy wpływ na jakości i precyzję wykonywanych czynności. Poziom natężenia światła zależy od rodzaju wykonywanej pracy i powinien być dostosowany do potrzeb pracowników. Natężenie, czyli gęstość strumienia świetlnego padającego na daną powierzchnię wyrażone jest w luksach (lx), które oznaczają liczbę lumenów (lm), czyli ilość strumienia emitowanego przez źródło światła, padającego na metr kwadratowy, 1 lx = 1 lm x 1 m2.

Ile luxów na stanowisku pracy

Zatem, jakie oświetlenie w miejscu pracy powinniśmy zamontować, by spełniało normy? Wymagania względem najczęściej spotykanych wnętrz wynoszą:

- ciągi komunikacyjne (korytarz, przedpokój) – 50 lx,

- schody, klatki schodowe, windy – 100 lx,

- szatnie, umywalnie, łazienki, toalety – 200 lx,

- magazyny – 100 lx,

- pomieszczenia kontrolne – 1000 lx, (CRI>90),

- biuro – 300 lx,

- biuro – pisanie, czytanie, przetwarzanie danych – 500 lx (polecamy stronę Abanet.pl „Oświetlenie do pracy przy komputerze”),

- deska kreślarska – 750 lx,

- recepcja – 300 lx,

- sale konferencyjne – 500 lx,

- sklepy – 300 lx,

- sklep – kasy, stoły do pakowania – 500 lx,

- restauracja – szatnia, bufet – 300 lx,

- fryzjer – 500 lx,

- salon kosmetyczny – 750 lx,

- przedszkole – pokój zabaw – 300 lx,

- sale wykładowe, aule – 500 lx,

- hale sportowe – 300 lx

- laboratorium – 500 lx,

- jubiler – 1500 lx,

- przetwórstwo metali, drobne prace montażowe – 750 lx,

- warsztat elektroniczny – 1500 lx,

- produkcja farmaceutyków – 500 lx,

- szpital – sala operacyjna – 1000 lx, pole operacyjne – 10 000 – 100 000 lx.

Oświetlenie w miejscu pracy przepisy obejmują znacznie więcej pomieszczeń. Wszystkie wyszczególnione są we wspomnianym dokumencie PN-EN 12464-1

Pomiary oświetlenia na stanowisku pracy

Aby mieć pewność, że oświetlenie na danym stanowisku jest zgodne z normami, warto zbadać je luksomierzem, czyli urządzeniem służącym do pomiarów natężenia światła mierzonego w luxach. Poza znajomością miernika, nie potrzebne są żadne dodatkowe uprawnienia. Istotne, by pomiary zostały udokumentowane. Ważna uwaga, jeżeli przepisy mówią o natężeniu światła powyżej 500 luksów, nie musi ono obejmować całego pomieszczenia, a jedynie tej jego części, która jest ważna dla tzw. zadania wzrokowego.

A my zapraszamy do sklepu Abanet.pl, w którym znajda Państwo oświetlenie odpowiednie do każdego mieszkania oraz obiektów użyteczności publicznej, komercyjnych i przemysłowych. Polecamy lampy znajdujące się w naszej ofercie – zróżnicowane ceny, znakomici producenci, a wszystkie produkty z gwarancją najwyższej jakości.

Zobacz także: